Kod promocyjny APP3 – zniżka £3 na pierwsze zamówienie w aplikacji 
Bezpłatna dostawa dla zamówień powyżej £49 
Wellness 
Fitness 
Odżywianie 
Uroda 
Wellness 
Autor Malina Mancas 
973 wyświetlenia 
Lekarze twierdzą, że zdrowe trawienie jest kluczem do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Przeciwnie, problemy z żołądkiem i jelitami mogą wpływać na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy i hormonalny, odporność, a nawet stan psycho‑emocjonalny. Czy tak jest w rzeczywistości, dlaczego stan przewodu pokarmowego jest tak ważny, jak prawidłowo się odżywiać i czy trzeba „wspomagać" jelita lekami — opiszemy szczegółowo w naszym artykule.
W rzeczywistości dla organizmu ważne jest nie tylko zdrowie żołądka i jelit, ponieważ układ pokarmowy to także jama ustna, przełyk, wątroba, pęcherzyk żółciowy i trzustka. Jeśli choćby jeden organ „zawiedzie" — od razu cierpią wszystkie pozostałe.
Na przykład brak zębów w jamie ustnej prowadzi do złego żucia i rozdrabniania pokarmu — co oznacza, że żołądek nie przyswoi składników odżywczych, witamin i minerałów. Prędzej czy później u takiej osoby rozwinie się hipowitaminoza i niedokrwistość, co skutkuje pogorszeniem stanu zdrowia, obniżeniem odporności i poważnymi problemami zdrowotnymi.
Ponadto układ pokarmowy jest bezpośrednio powiązany z mózgiem. Lekarze nazywają to powiązanie osią jelitowo‑mózgową: stan psycho‑emocjonalny człowieka zależy od zdrowia jelit — i odwrotnie.
Dobrym przykładem jest nudności, które pojawiają się, gdy osoba jest bardzo zestresowana lub niespokojna. Czasem jest to jedyny objaw przeciążenia psycho‑emocjonalnego lub zaburzeń lękowych. A stan „guli w gardle, która nie mieści się w gardle" oraz bardzo nieprzyjemna „choroba niedźwiedzia" — to także przejawy aktywności osi jelitowo‑mózgowej
Zaskakujące jest to, że aktywność układu hormonalnego także zależy od stanu „trawiennego" organu, a mianowicie trzustki. Należy ona nie tylko do gruczołów zewnątrzwydzielniczych, ale i dokrewnych — wydziela enzymy trawienne (amylazę, lipazę, proteazę), a jednocześnie hormon insulinę, niezbędną do wykorzystania glukozy przez komórki. Gdy trzustka jest uszkodzona, może rozwinąć się u człowieka cukrzyca.
Oczywiście bardzo bliski jest też związek między zdrowiem jelit a odpornością. W jelicie krętym (odcinku jelita cienkiego) znajduje się duża liczba kępek Peyera. Są to skupiska tkanki limfatycznej (pęcherzyków), które odpowiadają za „odporność jelitową". Występują również na początku okrężnicy, a nawet w wyrostku robaczkowym. Kępki Peyera pomagają „wyłapywać" antygeny szkodliwych drobnoustrojów w jelicie i wytwarzać przeciwciała, które są potrzebne — czyli neutralizować.
Wzmacnianie odporności „przez jelita" to nie mit: to naprawdę działa i jest wykorzystywane w medycynie
Ciekawostka! W pierwszej połowie XX wieku popularna była profilaktyczna appendektomia — wycinano wyrostek robaczkowy z wyprzedzeniem, zanim mógł się zapalić i poważnie zaszkodzić organizmowi. Wkrótce jednak zaniechano tej praktyki, ponieważ wyrostek był ważnym elementem jelitowego układu limfatycznego, a jego usunięcie prowadziło do obniżenia odporności u dzieci i dorosłych. Dziś chirurdzy na całym świecie są zgodni — operację wykonuje się jedynie przy potwierdzonym zapaleniu wyrostka, gdy stan zapalny zagraża życiu. A w krajach rozwiniętych coraz częściej podejmuje się próby leczenia zapalenia wyrostka antybiotykami
Zdrowie jelit: od czego zacząć?
W internecie można znaleźć mnóstwo porad dotyczących zdrowia układu pokarmowego, ale nie wszystkie są pomocne, a niektóre wręcz szkodliwe. Zazwyczaj zdrowy przewód pokarmowy nie wymaga dodatkowej „regeneracji" — wystarczy prawidłowa i zrównoważona dieta.
Jednak warto poznać główne objawy problemów z żołądkiem i jelitami, ponieważ łatwiej poradzić sobie z chorobą we wczesnym stadium niż leczyć konsekwencje. Objawy chorób przewodu pokarmowego:
- uczucie guli w gardle;
- zgaga;
- odbijanie powietrzem, kwaśne, zgniłe lub niestrawione jedzenie;
- uczucie ciężkości w nadbrzuszu;
- dyskomfort za mostkiem;
- nudności i wymioty;
- wzdęcia;
- nadmierne gazy;
- bóle brzucha;
- zmiany konsystencji stolca i/lub częstotliwości wypróżnień;
- zaparcia lub biegunka;
- śluz, niestrawione resztki pokarmowe, krew lub inne zanieczyszczenia w stolcu;
- zmiany zabarwienia stolca (np. czarne, „smoliste" stolce w przypadku krwawienia z przewodu pokarmowego).
Proszę zwrócić uwagę: kaszel również może być objawem problemów „żołądkowych". Zazwyczaj występuje to wtedy, gdy sok żołądkowy cofa się do przełyku i wyżej z powodu osłabienia pewnego mięśnia, zwieracza przełyku. Prowadzi to do zapalenia i podrażnienia błon śluzowych krtani i gardła, powodując uporczywy kaszel. Zwykle nasila się, gdy osoba się kładzie
Jeśli którykolwiek z powyższych objawów często Cię niepokoi — warto skonsultować się z gastroenterologiem. Jeśli w kale występuje krew, stolce są smoliste, wymioty przypominają „fusowatą" treść (jak kawa), szczególnie w połączeniu z utratą apetytu, spadkiem masy ciała lub bólem brzucha, zaparciami/biegunką — trzeba jak najszybciej udać się do lekarza. Te objawy nazywane są w medycynie „czerwonymi flagami" — wskazują na poważne problemy zdrowotne i wymagają natychmiastowych badań.
Ogólnie rzecz biorąc, problemy przewodu pokarmowego są funkcjonalne i organiczne. Te pierwsze zwykle pojawiają się z powodu zaburzeń czynności przewodu pokarmowego (np. jego motoryki), a drugie związane są z chorobami układu pokarmowego (zapalenia, wrzody, guzy). I jeśli przy chorobach organicznych nie da się obyć bez poważnych leków, a czasem nawet operacji, to przy zaburzeniach funkcjonalnych często można sobie poradzić „małym kosztem" — dietą, normalizacją trybu żywienia, leczeniem chorób współistniejących (np. depresji, zaburzeń lękowych), a także specjalnymi „lekami na jelita" — probiotykami i prebiotykami.
Do częstych zaburzeń czynnościowych należą:
- Zespół dyseptyczny poposiłkowy (wczesne uczucie sytości i uczucie pełności nawet przy normalnej porcji);
- Zespół bólu nadbrzusza (ból w okolicy nadbrzusza, który nie ustępuje lub promieniuje)
- Zespół jelita drażliwego (ból brzucha w połączeniu z biegunką i/lub zaparciami, zmiany kształtu stolca).
Przy zaburzeniach czynnościowych badania przewodu pokarmowego zwykle nie wykazują poważnych odchyleń, ale objawy (ból, zmiany stolca) mogą być bardzo dotkliwe i powodować znaczny dyskomfort.
Jak dbać o zdrowie jelit?
Zdrowa dieta ma ogromne znaczenie dla prawidłowego trawienia. Oczywiście dieta musi być zrównoważona — czyli zawierać odpowiednią ilość białka, tłuszczu i węglowodanów. Ale aby przewód pokarmowy funkcjonował prawidłowo, nie można zapominać o błonniku — to „must have" dla zdrowia przewodu pokarmowego i całego organizmu.
Czym jest błonnik? To szczególny rodzaj węglowodanów występujących w pokarmach roślinnych — nie jest trawiony ani wchłaniany przez jelito cienkie. Prawie nietknięty trafia do jelita grubego, gdzie jest rozkładany przez bakterie. Dzięki specjalnym enzymom mikroorganizmy rozkładają błonnik pokarmowy (nie cały!) i w ten sposób uzyskują energię do wzrostu i rozmnażania.
Błonnik występuje w dwóch postaciach:
- rozpuszczalny (bakterie w jelicie grubym potrafią sobie z nim poradzić) — spowalnia trawienie i wchłanianie cukru (glukozy). Owsianka, rośliny strączkowe, cytrusy i jabłka są bogate w tę pożyteczną substancję;
- nierozpuszczalny — poprawia motorykę jelit i regularność stolca, dlatego jest niezastąpiony przy zaparciach. Lekarze nazywają błonnik nierozpuszczalny doskonałym środkiem „na regularne trawienie" i zalecają zwiększenie spożycia otrębów, warzyw i produktów pełnoziarnistych przy zmniejszonej motoryce jelit. Jednak ważne jest, by się nie przesadzać — nadmiar nierozpuszczalnego błonnika może pobudzić perystaltykę tak bardzo, że trzeba będzie zgłosić się do gastrologa z powodu wzdęć i bólu brzucha.
Do produktów pomocnych przy trawieniu należą także:
- orzechy i nasiona (len i chia, orzechy włoskie, migdały) — bogate w błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe;
- awokado — źródło błonnika i zdrowych tłuszczów;
- produkty „probiotyczne" — kefir i jogurt, które zawierają bakterie niezbędne do „naprawy" jelit.
Probiotyki i prebiotyki
Większość ludzi słyszała te słowa i wielu myśli, że to to samo. Mimo podobieństwa brzmienia, probiotyki zasadniczo różnią się od prebiotyków. Wyjaśnijmy, kto jest kim.
Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które mogą przynieść korzyść organizmowi człowieka, gdy są podawane w odpowiednich ilościach. Należą do nich różne szczepy Lactobacillus i Bifidobacterium, a także drożdże Saccharomyces boulardii. Probiotyki są niezbędne do przywracania mikroflory jelitowej i normalizacji odporności.
Prebiotyki to substancje, które nie są trawione w przewodzie pokarmowym człowieka, ale mają korzystny wpływ na pożyteczne bakterie (utrzymują równowagę mikroflory). Do najpopularniejszych prebiotyków należą inulina, laktuloza, oligosacharydy mleka kobiecego, oligofruktoza.
Są też produkty łączące probiotyki (bakterie) i prebiotyki (np. fruktooligosacharydy, inulina) — nazywa się je synbiotykami. Skutecznie przywracają równowagę mikroflory jelitowej, normalizują trawienie i wspierają układ odpornościowy. Popularne synbiotyki to Lactiale, Symbiolact Compositum, Probiotic with Prebiotic Mason Natural.
Jak wyleczyć jelita i poprawić trawienie?
Jak wspomniano wyżej, prawidłowa dieta i nawyki żywieniowe są ważne dla zdrowych jelit. Jeśli jesz 1–2 razy dziennie duże porcje lub, przeciwnie, 4–5 razy dziennie, ale podjesz „niezdrowo" — problemy trawienne nie będą długo czekać.
Aby jelita działały „jak w zegarku", posiłki powinny być przyjmowane mniej więcej o tej samej porze i w umiarkowanych porcjach. Ważne jest też nie zapominać o reżimie picia, ponieważ woda i trawienie są nierozerwalnie związane. Płyny ułatwiają rozkład pokarmu i przyspieszają jego przemieszczanie się przez przewód pokarmowy.
Uwaga: kiedyś panowało przekonanie, że picie wody podczas lub po posiłku „rozcieńcza" soki żołądkowe i pogarsza trawienie. Dziś lekarze określają to jako kolejny „pseudo‑medyczny" mit.
Jest jeszcze jeden czynnik, o którym wielu zapomina — aktywność fizyczna. Zdrowie jelit pogarsza się przy hipodynamii, ponieważ spada wtedy także ich motoryka. Osoby prowadzące siedzący tryb życia częściej mogą cierpieć na zaparcia niż osoby aktywne. I choć tego związku nie można nazwać bezpośrednim, ponieważ motorykę jelit wpływa wiele innych czynników — nie należy o tym zapominać. A w każdym razie — ruch dla organizmu jest zawsze lepszy niż jego brak
Czasami jednak zdarza się, że osoba je prawidłowo, dużo pije, jest aktywna, a problemy trawienne nie ustępują. Często obserwuje się to po zakażeniach jelitowych lub innych chorobach, kiedy trzeba było przyjmować dużo leków. W większości przypadków winowajcą są antybiotyki. Choć niezbędne niemal w każdej chorobie bakteryjnej, antybiotyki mogą być prawdzią klątwą dla mikroflory jelitowej — jej odbudowa po takim leczeniu jest długa i trudna.
Jednak relatywnie „łagodne" leki także mogą zaburzyć równowagę mikroflory jelitowej — na przykład leki na zgagę (inhibitory pompy protonowej). Jeśli stosuje się je długo lub niekontrolowanie, zmniejsza się kwasowość soku żołądkowego i w jelitach zaczynają gwałtownie namnażać się bakterie. Ten stan nazywa się zespołem przerostu bakteryjnego (Bacterial overgrowth syndrome - SIBRS). Jego najczęstszym objawem są wzdęcia i nadmierne gazy, ale mogą wystąpić także przewlekła biegunka, bóle brzucha i inne symptomy.
Aby potwierdzić rozpoznanie, wykonuje się hodowlę treści jelita cienkiego. Nie należy tego mylić z mało informatywnym bakteriologicznym badaniem kału pod kątem „dysbakteriozy" — jeśli podejrzewa się SIBR, materiał pobiera się endoskopowo (bezpośrednio z jelita).
Jak przywrócić równowagę mikroflory jelitowej?
Do odbudowy mikroflory jelitowej stosuje się te same probiotyki (np. Biogaya, Linex, Lacium) i prebiotyki (laktuloza, inulina i inne), o których pisaliśmy wcześniej.
Probiotyki często stosuje się przy biegunce, w tym biegunkach związanych z antybiotykami — w celu jej leczenia i zapobiegania. Zwiększają liczbę pożytecznych bakterii w jelicie i „wypierają" szkodliwe, a także wpływają na ekosystem przewodu pokarmowego, stymulując mechanizmy odpornościowe błony śluzowej. Ponadto probiotyki są przepisywane także przy innych chorobach — czynnościowych zaburzeniach przewodu pokarmowego, zespole jelita drażliwego, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, a nawet martwiczym zapaleniu jelit (częściej w zapobieganiu u wcześniaków).
Prebiotyki stosuje się przy zaparciach, encefalopatii wątrobowej (laktulopatia), niektórych chorobach alergicznych. Prowadzono także badania eksperymentalne wykazujące zmniejszenie zapadalności na raka jelita grubego przy stosowaniu preparatów „prebiotycznych".
W SIBR — co zaskakujące — filarem leczenia są antybiotyki — niszczą one szkodliwe bakterie i normalizują mikrobiotę jelitową; efektywna bywa też dieta bogata w tłuszcze. Jednak stosowanie probiotyków i prebiotyków w tej chorobie jest obecnie jedynie badanе.
Ważne: przywracanie równowagi mikroflory jelitowej powinno odbywać się jedynie pod nadzorem lekarza. Nawet najbardziej pożyteczne pro‑ i prebiotyki mogą zaszkodzić zdrowiu, jeśli są stosowane bezkrytycznie lub na czyjąś radę
Zapobieganie chorobom przewodu pokarmowego
Najlepszą profilaktyką chorób przewodu pokarmowego jest prawidłowe odżywianie i unikanie złych nawyków.
Nikotyna i smoła tytoniowa drażnią błonę śluzową żołądka i mogą powodować zapalenie żołądka lub nawet wrzody. Alkohol etylowy uszkadza wątrobę i trzustkę, prowadząc do poważnych (a czasem śmiertelnych) chorób — marskości wątroby i zwłóknienia trzustki. Nadużywanie alkoholu powoduje wymioty, które mogą doprowadzić do pęknięcia błon śluzowych przełyku i żołądka. To powikłanie nazywa się zespołem Mallory’ego‑Weissa. Ponadto alkohol etylowy czasami sprzyja rozwojowi zespołu przerostu bakteryjnego (Bacterial Overgrowth Syndrome (BIBS)) i generalnie jest szkodliwy dla organizmu.
W Internecie często toczy się dyskusja, czy warto wykonywać jakieś badania w celu wczesnego wykrywania chorób przewodu pokarmowego. U młodych osób, jeśli nie ma dolegliwości, nie ma potrzeby badań profilaktycznych. Jednak wraz z wiekiem rośnie ryzyko nowotworu jelita, dlatego po 40–50. roku życia (według różnych zaleceń) lekarze stanowczo rekomendują wykonywanie diagnostycznej kolonoskopii co 5 lat.
Ważne! Jeśli w rodzinie występował rak żołądka, gastroenterolodzy mogą zalecić regularne gastroskopie. Przydatne mogą być także badania krwi biochemiczne w celu oznaczenia poziomu enzymów wątrobowych i „trzustkowych", badanie stolca na krew utajoną oraz oznaczenie kalprotektyny (markera procesów zapalnych i wzrostu nowotworowego w jelicie).
Zespół Liki24.co.uk życzy Ci zdrowego trawienia i doskonałego zdrowia!
Poprzedni artykuł 
