Odporność to zdolność organizmu do obrony przed różnymi patogenami, takimi jak wirusy, bakterie czy pasożyty. Jest jak ochroniarz i jest niezbędna do przetrwania.
Jakie są składniki układu odpornościowego?
- Ślina i łzy - zapewniają dodatkową ochronę, działając jako antybakteryjne.
- Skóra - działa jako bariera, chroniąc przed bakteriami, wirusami i różnymi zarazkami.
- Śluz - znajduje się w przewodzie nosowym i w płucach, pełniąc funkcję antybakteryjną.
- Układ limfatyczny - transportuje składniki odżywcze, wodę i tlen do komórek - usuwa też szkodliwe produkty przemiany materii. Układ limfatyczny składa się z grasicy, śledziony, szpiku kostnego i węzłów chłonnych.
- Jelita - miejsce często atakowane przez wirusy i bakterie. Około 70–80% komórek układu odpornościowego znajduje się tutaj.
Wyróżniamy 2 rodzaje odporności:
- Wrodzona - przekazywana przez łożysko od matki, nie zmienia się w ciągu życia. Potrafi rozpoznać patogeny w pierwszych godzinach po zakażeniu, ale nie zapewnia długotrwałej ochrony.
- Nabyta - rozwija się w ciągu życia w wyniku kontaktu z różnymi zarazkami. Reaguje na infekcje w ciągu 6–7 dni, identyfikuje specyfikę patogenu, dzięki czemu może go później rozpoznać.
Jak rozpoznać, że mamy osłabiony układ odpornościowy?
Z powyższego wynika, że układ odpornościowy składa się z kilku elementów. Dysfunkcja jednego z nich może prowadzić do zaburzenia działania całego systemu. Choroba jest więc przejawem osłabionego układu odpornościowego, który nie poradził sobie z atakiem bakterii, wirusów i pasożytów.
Oto objawy osłabionego układu odpornościowego:
- Częste przeziębienia i ich powikłania (zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli) - 2–3 epizody infekcji dróg oddechowych w sezonie powinny budzić niepokój;
- przewlekłe zmęczenie pomimo normalnego harmonogramu snu;
- nawracające zakażenia ucha i zatok;
- niedokrwistość i trudności w gojeniu się ran;
- problemy trawienne, takie jak zaparcia, przedłużająca się biegunka, nudności;
- częste bóle stawów i mięśni spowodowane stanem zapalnym;
- problemy skórne (opryszczka, egzema).
Jakie czynniki negatywnie wpływają na układ odpornościowy?
Wiele czynników ma wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego, a ich nakładanie się może prowadzić do poważnych zaburzeń jego sprawności.
Na przykład zachorowanie po ciężkim dniu pracy jest oznaką, że organizm ucierpiał z powodu zmęczenia, stresu, złego odżywiania i niewystarczającej ilości snu. Na układ odpornościowy wpływają zarówno czynniki wewnętrzne, jak i środowiskowe.
- Niezrównoważona dieta (niewystarczająca podaż minerałów, witamin, przeciwutleniaczy i innych składników odżywczych), a także nadmierne spożycie cukru;
- długotrwały niepokój i stres;
- niedostateczny sen;
- nadmierne stosowanie leków - na przykład antybiotyki również atakują florę bakteryjną organizmu, która odgrywa ważną rolę w układzie odpornościowym;
- tytoń i alkohol;
- otyłość i niektóre choroby, takie jak nowotwory, cukrzyca, AIDS;
- czynniki środowiskowe, takie jak pestycydy, zanieczyszczenia, chemikalia w różnych produktach gospodarstwa domowego;
- zła higiena;
Jak wzmacniamy układ odpornościowy?
Prawidłowa higiena
Prosta rutyna mycia rąk odgrywa zasadniczą rolę w zapobieganiu przedostawania się zarazków do organizmu. Rąk należy myć prawidłowo przez 20 sekund, używając mydła i ciepłej wody, przed jedzeniem lub gotowaniem, po kichaniu lub kaszlu, po dotykaniu publicznych powierzchni lub toalety.
Zdrowe odżywianie
Dieta zawierająca jak najwięcej warzyw i owoców wspiera ogólny stan zdrowia organizmu i odporność. Witaminy wspomagające odporność, takie jak witaminy A, C, B6 i B12, E, wapń, cynk i żelazo, są bardzo ważne zarówno dla odporności dorosłych, jak i dzieci. Do produktów wzmacniających odporność należą ryby bogate w niezbędne kwasy tłuszczowe, produkty fermentowane i jogurt, czerwone mięso jako źródło minerałów i białka, truskawki, jagody, marchew, czosnek, zielona herbata, nasiona słonecznika.
Odpoczynek
Odporność i sen są ściśle powiązane. Niedobór snu poniżej 6 godzin każdej nocy zwiększa ryzyko przeziębienia. Niemowlęta powinny spać około 14 godzin na dobę, dzieci do około 10 godzin na dobę, natomiast dorośli co najmniej 7 godzin na dobę.
Aktywność fizyczna
Organizm funkcjonuje znacznie lepiej, gdy jest aktywny fizycznie, a nie siedzący. Sport zwiększa zdolność organizmu i odporność w walce z infekcjami. Zalecane jest co najmniej 3 minuty ćwiczeń dziennie. Gdy nie możesz ćwiczyć dłużej, nawet 10 minut aktywności jest mile widziane.
Suplementy wspomagające odporność
Istnieje silny związek między sposobem działania naszej linii obrony a spożyciem składników odżywczych. Słabe odżywianie prowadzi do osłabionej odpowiedzi immunologicznej, przez co organizm staje się podatny na różne infekcje. Nawet przy nowoczesnym stylu życia trudne jest znalezienie preparatów na odporność, które dostarczałyby wszystkich potrzeb organizmu. Najlepsze preparaty na odporność, które szczególnie mogłyby chronić nas zimą, powinny zawierać:
- Witaminę C;
- Witaminę D, którą można stosować w formie tabletek dla dorosłych oraz w postaci syropu dla dzieci;
- Cynk;
- Probiotyki w formie kapsułek oraz w postaci syropu dla dzieci, ponieważ flora jelitowa jest ważnym elementem układu odpornościowego.
Niestety zdrowa żywność nie zawsze w pełni rekompensuje niedobory witamin, które nieuchronnie mogą się pojawić. Dlatego bardzo przydatne są kompleksy witaminowe na odporność, które uzupełniają niezbędne dostawy minerałów, witamin i przeciwutleniaczy, gdy organizm tego potrzebuje. Witaminy dla dorosłych dostępne są na rynku w formie tabletek, kapsułek lub proszków. Syropy na odporność stosowane są u dzieci.
Podsumowując, możesz zacząć wzmacniać odporność już teraz, stosując dietę bogatą w minerały i witaminy oraz prowadząc zdrowy styl życia. Stała troska o sposób życia i spożywane pokarmy to najlepszy sposób na wzmocnienie układu odpornościowego i zachowanie zdrowego organizmu, chroniącego przed przeziębieniami i innymi chorobami.