Clorhexidina

Chlorheksydyna jest dostępna w różnych postaciach farmaceutycznych, dostosowanych do różnych potrzeb klinicznych:

• Płyn do płukania jamy ustnej z chlorheksydyną (0,10%–0,20%)
• Nitka dentystyczna lub pasta do zębów z chlorheksydyną 
• Żel do jamy ustnej lub dentystyczny z chlorheksydyną
• Antyseptyczny spray z chlorheksydyną
• Szampon z chlorheksydyną
• Roztwór chlorheksydyny do stosowania na skórę lub do celów medycznych.

Chlorheksydyna jest wskazana w szczególności do:

• zapobieganie i leczenie zapalenia dziąseł i przyzębia;
• zmniejszenie płytki bakteryjnej i stanów zapalnych dziąseł;
• higienę jamy ustnej po zabiegach stomatologicznych (ekstrakcje, implanty, chirurgia przyzębia);
• utrzymanie zdrowia błon śluzowych jamy ustnej u pacjentów o słabej higienie lub wysokim ryzyku infekcji;
• kontrolę krwawienia dziąseł i nieświeżego oddechu pochodzenia bakteryjnego.

Zainteresowanie kliniczne chlorheksydyną wynika nie tylko z jej skuteczności przeciwbakteryjnej, ale także z jej profilu bezpieczeństwa, o ile jest stosowana prawidłowo i przez ograniczony czas. Produkty dostępne w handlu w postaci płynów do płukania jamy ustnej z chlorheksydyną są opracowane tak, aby zmaksymalizować skuteczność antyseptyczną i zminimalizować działania niepożądane, często wzbogacając je o składniki łagodzące, ściągające lub remineralizujące.

Schemat dawkowania różni się w zależności od stężenia i produktu. 

Na przykład płyn do płukania jamy ustnej z chlorheksydyną: płukać przez 1 minutę 10–15 ml nierozcieńczonego roztworu, dwa razy dziennie, po posiłkach, przez 7–14 dni. Po użyciu roztwór należy wypluć bez płukania wodą i bez połykania.

Stosowanie chlorheksydyny jest przeciwwskazane w przypadku:

• znanej nadwrażliwości na chlorheksydynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
• dzieci w wieku poniżej 6 lat (w przypadku większości płynów do płukania jamy ustnej);
• długotrwałego stosowania bez zalecenia lekarza.

Zaleca się umycie zębów przed płukaniem, z co najmniej 30-minutową przerwą, ponieważ niektóre pasty do zębów mogą zmniejszać skuteczność chlorheksydyny. 

Obecność składników takich jak cytrynian cynku, ksylitol, glinka lub ekstrakty roślinne przyczynia się do lepszej tolerancji i łagodzącego działania na dziąsła.

Działania niepożądane mają zazwyczaj charakter miejscowy i są odwracalne:

• przejściowe zaburzenia smaku;
• uczucie pieczenia lub dyskomfortu w jamie ustnej;
• tymczasowe zabarwienie zębów, języka lub wypełnień;
• łagodna suchość w ustach.

Objawy te zwykle ustępują lub zanikają po zaprzestaniu stosowania leku.

Chlorheksydyna może wchodzić w interakcje z substancjami anionowymi obecnymi w pastach do zębów lub innych produktach do higieny jamy ustnej, zmniejszając ich skuteczność. Nie opisano żadnych znaczących interakcji z pokarmami, ale zaleca się unikanie spożywania płynów lub pokarmów bezpośrednio po płukaniu.

Przedawkowanie ogólnoustrojowe jest mało prawdopodobne ze względu na miejscowe stosowanie. Przypadkowe spożycie dużych ilości może powodować podrażnienia żołądkowo-jelitowe, nudności lub wymioty, które wymagają oceny lekarskiej.

Produkty zawierające chlorheksydynę należy przechowywać w temperaturze pokojowej, w miejscu chronionym przed światłem i wilgocią, w dobrze zamkniętym oryginalnym opakowaniu. Przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

• PubMed, Chloreksezyna w stomatologii: farmakologia, zastosowania i skutki uboczne
• ScienceDirect, Wpływ płynu do płukania jamy ustnej z chlorheksydyną na parametry kliniczne zapalenia dziąseł, płytki nazębnej i polimorfojednopłytkowych leukocytów jamy ustnej
• PubMed, Obecne zastosowania chlorheksydyny w leczeniu schorzeń jamy ustnej: analiza narracyjna
• MDPI, Skuteczność chlorheksydyny po zabiegach chirurgicznych w jamie ustnej w gojeniu ran: przegląd systematyczny i metaanaliza